शेतकरी मित्रांनो, खरं सांगा… पाऊस अगदी डोक्यावर आलाय, कपाशीवर किंवा सोयाबीनवर अळी पडलीये, पण फवारणीसाठी गावात मजूरच मिळत नाहीत… ही अडचण तुमच्याही वाट्याला आलीये का?
आजकाल गावात मजुरांची एवढी टंचाई आहे की विचारायची सोय नाही. आणि जे मजूर मिळतात, त्यांची मजुरी देऊन शेती परवडत नाही. वेळेवर काम न झाल्याने पिकाचं मोठं नुकसान होतं ते वेगळंच.
पण आता जास्त टेन्शन घेऊ नका! कारण पूर्वी फक्त शहरात किंवा परदेशात वापरलं जाणारं ‘ड्रोन’ आणि ‘AI’ (आर्टिफिशियल इंटेलिजन्स) तंत्रज्ञान आता थेट आपल्या बांधावर आलंय.
आणि विशेष म्हणजे, हे तंत्रज्ञान फक्त मोठ्या किंवा श्रीमंत शेतकऱ्यांसाठी उरलेलं नाही. आज आपण बघूया की मोबाईल आणि ड्रोनच्या मदतीने तुम्ही मजुरांविना शेती कशी सोपी करू शकता.
मजुरांची जागा आता ‘ड्रोन’ का घेत आहेत?
तुम्ही अलीकडे गावात आकाशात उडणारा आणि फवारणी करणारा ड्रोन नक्कीच पाहिला असेल. मजुरांच्या तुलनेत ड्रोनचे फायदे खूप जास्त आहेत:
- वेळेची मोठी बचत: जिथे एका माणसाला १ एकर फवारणीसाठी संपूर्ण दिवस लागतो, तिथे हा ड्रोन अवघ्या ७ ते १० मिनिटांत काम फत्ते करतो! पाऊस यायच्या आत फवारणी उरकून जाते.
- औषध आणि पाण्याची बचत: ड्रोनमधून औषध अगदी बारीक थेंबांच्या (धुक्यासारख्या) स्वरूपात पडतं. यामुळे औषध थेट पानाच्या खाली-वर सगळीकडे पोहोचतं आणि वाया जात नाही.
- आरोग्याचं रक्षण: विषारी औषधांच्या वासाने शेतकऱ्याला होणारा त्रास टळतो. शिवाय, वाढलेल्या उसात किंवा मक्यात आत घुसून फवारणी करण्याची कसरत करावी लागत नाही.
आर्टिफिशियल इंटेलिजन्स (AI): तुमचा मोबाईलच बनेल ‘कृषी तज्ज्ञ’
तुम्हाला वाटेल हे ‘AI’ वगैरे काय भानगड आहे? सोप्या भाषेत सांगायचं तर, तुमचा साधा स्मार्टफोनच आता तुमचा कृषी तज्ज्ञ बनणार आहे. ते कसं? चला पाहूया.
१. पिकांचे आजार ओळखणारे स्मार्ट ॲप्स
- कसे काम करते?: कपाशीच्या पानावर लाल डाग दिसला किंवा टोमॅटोवर अळी दिसली, तर फक्त मोबाईलचा कॅमेरा चालू करा आणि त्याचा फोटो काढा.
- फायदा: ‘Plantix’ (प्लँटिक्स) सारखे मोफत ॲप्स लगेच ओळखतात की हा कोणता रोग आहे. एवढंच नाही, तर दुकानातून कोणतं औषध आणायचं हेसुद्धा सांगतात. यामुळे चुकीचं औषध आणून होणारा हजारो रुपयांचा खर्च वाचतो.
२. घरबसल्या ऑटोमॅटिक पाणी व्यवस्थापन
- कसे काम करते?: आजकाल शेतात मातीत रोवायचे छोटे आणि स्वस्त सेन्सर्स मिळतात. ते जमिनीतील ओलावा मोजतात आणि तुमच्या मोबाईलवर थेट मेसेज पाठवतात.
- फायदा: पिकाला नेमके कधी आणि किती पाणी हवे आहे हे घरबसल्या समजते. तुम्ही मोबाईलवरूनच मोटार चालू किंवा बंद करू शकता. म्हणजे रात्री-अपरात्री पाणी भरायला तुम्हाला किंवा मजुराला शेतात जायची गरजच नाही!
हे ‘हाय-टेक’ तंत्रज्ञान सर्वसामान्य शेतकऱ्याला परवडेल का?
आता तुमच्या मनात प्रश्न आला असेल की हे सगळं भारी आहे, पण आपल्यासारख्या सामान्य शेतकऱ्याला हे परवडेल का? तर याचं उत्तर ‘हो’ आहे!
- भाड्याने ड्रोन सेवा: तुम्हाला ५-१० लाखांचा ड्रोन विकत घेण्याची अजिबात गरज नाही. आजकाल गावातली तरुण मुले किंवा कृषी सेवा केंद्रे एकरी ३०० ते ५०० रुपये घेऊन ड्रोन फवारणी करून देतात.
- सरकारी सबसिडी: जर तुम्हाला स्वतःचा ड्रोन घेऊन व्यवसाय सुरू करायचा असेल, तर सरकार कृषी पदवीधर किंवा शेतकरी गटांना ४०% ते १००% पर्यंत सबसिडी देत आहे.
- मोफत ॲप्स: मगाशी सांगितलेले आजार ओळखणारे ॲप्स गुगल प्ले स्टोअरवर अगदी मोफत आहेत, त्यासाठी एकही रुपया खर्च करावा लागत नाही.
थोडक्यात सांगायचं तर… (निष्कर्ष)
मित्रांनो, काळ बदलतोय आणि त्यासोबत आपली शेती करण्याची पद्धतही बदलायला हवी. ड्रोन आणि मोबाईलचा स्मार्ट वापर केल्यास मजुरांवरील अवलंबित्व नक्कीच कमी होईल.
वेळ आणि पैशांची बचत झाली की शेतीतला नफा आपोआप वाढेल. शेवटी स्मार्ट शेतकरी तोच, जो वेळेनुसार स्वतःला बदलतो!
तुमच्यासाठी एक प्रश्न! तुम्ही तुमच्या शेतात कधी ड्रोनने फवारणी केली आहे का? किंवा पिकांवरील रोग ओळखण्यासाठी तुम्ही मोबाईलमधले एखादे ॲप वापरता का? मला खाली कमेंट्समध्ये नक्की सांगा!
१ एकरात लाखोंची कमाई: महाराष्ट्रात पिकवा ही ५ विदेशी पिके
sachin popalghat
सचिन पोपळघट हे 'आपला बळीराजा' न्यूज पोर्टलचे मुख्य संपादक आणि कृषी अभ्यासक आहेत. त्यांना शेतीविषयक बातम्या, हवामान अंदाज आणि सरकारी योजनांची (पीक विमा, कर्जमाफी) सखोल माहिती ग्रामीण भागातील शेतकऱ्यांपर्यंत सोप्या भाषेत पोहोचवण्याचा दांडगा अनुभव आहे. पारदर्शक, अचूक आणि पडताळणी केलेली माहिती बळीराजाला देणे हेच त्यांचे मुख्य ध्येय आहे.